شاید تا به حال واژه ارگونومیک را زیاد شنیده باشید و بدانید که هر وسیله‌ای که انسان در محیط کار و یا زندگی با آن سر و کار دارد  مانند میز و یا صندلی  و یا ابزار های دستی که متناسب با ویژگی‌های بدن انسان ساخته شده باشد، از این صفت برخوردار است. در واقع رعایت ارگونومی در محیط کار و زندگی دارای نکات مثبت بسیاری از قبیل : ایمنی ،جلوگیری ازبسیاری از آسیب های اسکلتی عضلانی که ناشی از طراحی نامناسب اجسام میباشد،بالا رفتن راندمان کاری ، افزایش بهره وری،و همینطور جلوگیری از غیبت های ناخواسته کارکنان و کاهش هزینه های درمانی برای شخص و کارفرما میباشد.  یکی از اصلی ترین وسایلی که شخص چه در محیط کار و چه در خانه با آن سر و کا دارد صندلی و مبلمان میباشد  افراد کارمند بخش زیادی از وقت خود را پشت میز میگذارند و بسیار دیده شده که به دلیل رعایت نکردن نکات ساده ارگونومی دچار آسیب های اسکلتی عضلانی بسیار شدید شده اند و گاهی این آسیب ها به قدری زیاد است که باعث میشود فرد نتواند به فعالیت های روزمره خود ادامه دهد دانستن این مطلب هم برای کارمندان و هم برای مدیران ضرورت دارد چرا که بعضی از ویژگی‌هایی را که باعث می‌شود پشت‌ میزنشینی راحت‌تر باشد، مدیران باید بدانند و بعضی را هم خود کارمندان در طی کار باید رعایت کنند.

•    پشت میز راحت باش
هر چقدر که صندلی شما در محل کار راحت یا در اصطلاح همان ارگونومیک باشد، اگر از آن درست استفاده نکنید، عوارض بدی ممکن است برای بدنتان اتفاق بیفتد.
به خصوص در زمان استفاده از کامپیوتر هرگاه که شیوه نشستن شما روی صندلی و پشت میز، صحیح نباشد؛ مثلا بدن خود را بیش از حد به جلو خم کرده باشید، مشکلات آشنایی چون احساس درد در ناحیه گردن و کمر آزارتان می‌دهد.
متخصصان معتقدند، نشستن بر روی لبه صندلی، می‌تواند تا حد زیادی فشار بر دیسک‌ کمر را افزایش ‌دهد.
اگر به مدت طولانی، به صورت ثابت و بی‌تحرک بر روی صندلی بنشینید، ممکن است با مشکلاتی چون خستگی زودرس، درد و ضعف عضلات گردن، از بین رفتن تناسب اندام، کاهش گردش خون، کاهش راندمان قلب و ریه و مشکلات گوارشی، مواجه شوید.
مفاصل بدن به‌ویژه لگن، ران، زانو و آرنج شما نیز در صورت نشستن طولانی‌ مدت، ممکن است صدمه ببینند.

1. برای کاهش چنین مشکلاتی باید بر روی صندلی صاف بنشیند و پاهای خود را در وضعیتی قرار دهید که به صورت کامل بر روی زمین قرار داشته باشند.
2. برای اینکه کمترین فشار به مفصل ران و زانو وارد شود نیز ران و ساق پا را در زاویه ۹۰ درجه قرار دهید.
3. در صورتی که ‌نمی‌توانید ارتفاع صندلی خود را به‌گونه‌ای تنظیم کنید که پاهای شما به زمین برسند یا به طور کلی صندلی قابلیت تنظیم ندارد، از زیرپایی استفاده کنید

راهنمای انتخاب زیرپایی مناسب:

در صورت لزوم استفاده از زیرپایی، از یک زیرپایی کاملاً ثابت قرار گرفته روی کف استفاده کنید. این زیرپایی باید دارای شیب ۲۵ درجه نسبت به سطح افق باشد. بعضی از انواع این زیرپایی¬ها دارای قابلیت تنظیم شیب می¬باشند که شیب آنها باید به صورتی تنظیم شود تا پاها در یک وضعیت راحت و مناسب قرار گیرند.

رعایت نکاتی در خرید صندلی مناسب 

ارتفاع صندلی

ارتفاع صندلی باید قابل تنظیم باشد تا بر اساس قد و طول بدن شما و نسبت آن با طول دستهایتان به گونهای تنظیم گردد که فرد به راحتی به سطح کار دسترسی داشته باشد و بتواند پاهایش را روی زمین گذاشته و بدون فشار بر پشت پا روی صندلی بنشیند. ارتفاع صندلی ۴۱ تا ۵۲ سانتیمتر توصیه می شود. وقتی یک صندلی طراحی ارگونومیک دارد، می‌تواند وزن یا در واقع سنگینی شما را بر روی بخش‌های مختلف بدن، تقسیم کند. در این مورد ارتفاع صندلی یکی از موارد تاثیرگذار است؛ در واقع صندلی نه باید خیلی بلند باشد نه خیلی کوتاه. اگر بیش از حد بلند باشد، به قسمت‌های درونی زانو فشار وارد می‌شود و در حالی‌که هیچ وزنی روی پاهای شما نیست، قسمت‌های دیگری از بدنتان تحت فشار زیادی قرار دارند. در مقابل، صندلی بسیار کوتاه هم، سنگینی را بر روی استخوان‌های نشیمنگاه می‌اندازد. ترجیحاً صندلی باید بصورت پنوماتیکی قابل تنظیم باشد بطوریکه شما بتوانید ارتفاع نشیمنگاه را در حالیکه روی صندلی نشسته¬اید تنظیم کنید. برخی صندلی¬ها نیز مکانیزم تنظیم ارتفاع مکانیکی (چرخشی) دارند.
پس ارتفاع یک صندلی مناسب برای محل کار، باید قابل تنظیم باشد. شما هم هنگامی که روی صندلی می‌نشینید، باید بی‌حوصلگی یا بی‌توجهی را کنار بگذارید و ارتفاع صندلی را به نسبت قد خود، تنظیم کنید.

پشتی مناسب

پشتی صندلی نیز می‌تواند به تقسیم سنگینی شما کمک زیادی کند چرا که برای بخشی از بدن تکیه‌گاه می‌شود و از این طریق، فشار بر قسمت‌های دیگر را کاهش می‌دهد. به طور کلی سه نوع تکیه‌گاه در انواع صندلی‌ها، به کار رفته است.

 یک نوع از آنها کوتاه‌‌تر هستند و تنها از ناحیه کمر محافظت می‌کنند.
نوعی دیگر از صندلی‌های پشت‌دار، کمی بلندترند و شانه‌ها را نیز می‌پوشانند.
در نوع سوم، برای سر نیز یک پشتی قرار داده شده است که از دردهای ناحیه گردن جلوگیری می‌کند. نوع معمولی این صندلی‌ها، حداقلی از ناحیه شانه را می‌پوشانند که باعث می‌شود کمی از وزن نیز بر روی این ناحیه از بدن بیفتد به جای اینکه تمام آن بر روی کمر باشد.

   پشتی صندلی باید به اندازه کافی بزرگ باشد تا علاوه بر حمایت خوب کمر، حمایت قسمت میانی و بالایی پشت را فراهم کند.
    عرض پشتی صندلی باید حداقل ۳۲ تا ۳۶ سانتیمتر باشد. ارتفاع پشتی صندلی را نیز بین ۵۰ تا ۸۲ سانتیمتر توصیه می-کنند. صندلی باید در قسمت قرار گرفتن گودی کمر (ارتفاع ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر از پایین) داری یک قوس محدب و در قسمت پشت دارای یک قوس مقعر باشد.
   در صورت عدم وجود قوسهای محدب و مقعر، باید از بالشتک مناسب کمری روی پشتی صندلی استفاده گردد، بطوریکه مهره کمری سوم تا خاجی پوشانده شود، مثلاً ارتفاع ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر بالای پایین¬ترین سطح نشیمنگاه مناسب می¬باشد.
  پشتی صندلی باید قابلیت تنظیم در وضعیتهای مختلف را داشته باشد.
  زاویه پشتی با نشیمنگاه صندلی، حداقل ۹۵ تا ۱۱۰ درجه باشد.
در کل استانداردهای مختلفی در سطح بین‌المللی، برای انواع صندلی‌ها از جمله صندلی‌های اداری به تصویب رسیده‌اند.
برخی از این استانداردها در قالب همان ایزوهای معروف (ISO) که زیاد در مورد کالاهای مختلف در موردشان شنیده‌اید، ارائه می‌شوند. ISO 9241 یا الزامات ارگونومیک، برای محل کار نیز یکی از آنهاست. این استاندارد، که به صورت ویژه برای کار با کامپیوتر، به تصویب رسیده‌ است، به کارکنان کمک می‌کند، در یک وضعیت راحت و کارآمد قرار گیرند. بند پنجم ISO 9241، به چیدمان محل کار و الزامات کیفی مربوط می‌شود که که یکی از معروف‌ترین استانداردها برای طراحی صندلی‌های مدرن هم در همین بخش قرار دارد.
به نظر تصویب‌کنندگان الزامات ارگونومیک، برای محل کار، یک صندلی خوب اداری باید تکیه‌گاهی مطمئن و راحت برای بدن شما ایجاد کند که برای انجام وظایفتان مناسب باشد.

برای رسیدن به این هدف، هر مدیر باید ویژگی‌هایی را در هنگام انتخاب صندلی در نظر بگیرد. در یک صندلی مناسب اداری:
•    گردش خون به سمت اعضای پایین‌تر بدن، نباید قطع شود.
•    حفظ یا تغییر وضعیت به آسانی صورت گیرد.
•    تکیه‌گاهی برای ستون فقرات داشته باشد.
•    سطح آن، اصطکاک لازم را برای جلوگیری از لغزش و سرخوردگی داشته و رطوبت‌پذیر باشد
بر اساس این استاندارد، صندلی اداری خوب با هر کاربردی که استفاده‌کننده از آن بخواهد، هماهنگ می‌شود و نشیمنگاه آن تا جایی که امکان دارد، به کاربر اجازه تغییر وضعیت را می‌دهد.

دسته صندلی

دسته صندلی نیز می‌تواند ماهیچه‌های گردن و شانه را محافظت کند و به‌عنوان تکیه‌گاهی برای بلند شدن، مورد استفاده قرار گیرد. اما جایی که دسته قرار دارد، نباید موقعیتی که کاربر در آن راحت است یا دسترسی به سیستم کامپیوتر را محدود کند.   دو دسته در کنار صندلی برای استراحت دستها لازم است که باید قابل تنظیم باشند و با ارتفاع میز کار مطابقت داشته باشند. دسته¬های صندلی باید به صورتی طراحی شده باشند که دستها در وضعیت راحت قرار گیرند
 برای کارهایی که نیازمند حرکات زیاد دست هستند، از صندلی بدون دسته استفاده شود.

یک نکته دیگر اما هست؛ برخی از متخصصان می‌گویند طراحی صندلی باید برای زنان و مردان متفاوت باشد چرا که طراحی ارگونومی بدن آنان با هم متفاوت است.

راهنمای انتخاب صندلی مناسب:

 نشیمنگاه صندلی

•     نشیمنگاه صندلی باید حداقل یک اینچ عریضتر از مفاصل هیپ و رانهای دو طرف باشد. برای سطح نشیمنگاه صندلی عرض ۴۰ تا ۴۵ سانتیمتر و از جلو به عقب ۳۸ طول تا ۴۲ سانتیمتر توصیه میشود. برای افراد چاق صندلیهای پهنتر توصیه میشود.
• نشیمنگاه صندلی باید دارای شیب مناسب)۱۵ – ۱۰ درجه شیب رو به جلو و ۵ درجه شیب رو به عقب( و ترجیحاً قابل تنظیم باشد.
• یک تورفتگی جزئی در نشیمنگاه به همراه لبه رو به بالا وجود داشته باشد تا از لیز خوردن باسن جلوگیری شود.
•  گوشه¬ها و لبه جلوی صندلی گرد و لبه بیرونی آن نرم باشد. لبه صندلی باید حالت افتاده داشته باشد.
•   نشیمنگاه صندلی از جنسی باشد که قابل سرخوردن نباشد.
•   نشیمنگاه صندلی بهتر است قابل تنظیم به جلو و عقب باشد.
•   ضخامت بالشتک نشیمنگاه در حدود ۴ تا ۵ سانتیمتر باشد و رویه آن از جنسی باشد که اصطلاحاً بتواند تنفس کند، هوا را از خود عبور دهد و موجب تعریق نشود.
•   زمانی که یک فرد بر روی صندلی مینشیند، نشیمنگاه صندلی نباید بیش از ۵۴/۲ سانتیمتر فشرده شود.
•   ارتفاع نشمینگاه صندلی باید ۲۵ الی ۳۵ سانتیمتر پایین-تر از سطح میز کار در نظر گرفته شود.

  اگر سهولت حرکت صندلی در کار مورد نظر مهم است، صندلی باید حداقل ۵ پایه با کفشکهایی که آزادانه روی سطح کف حرکت کنند، داشته باشد. همچنین بسته به کار مورد نظر صندلی باید به آسانی حول محور بچرخد.

ادامه دارد...